"Dziewico święta w agłońskim kościele"
W notce zamieszczonej w Szkole Nawigatorów w listopadzie 2021 roku jest taki fragment:
"Dominikanie dbali o liturgię, która w Agłonie była szczególnie bogata. Troszczyli się też o śpiew, wydając śpiewniki, a także wspomagając finansowo panie, które codziennie w kościele śpiewały różaniec, a w niedziele i święta odpowiednie pieśni religijne. Przełożony klasztorny Andrzej Juśkiewicz ułożył znaną pieśń "Panno Święta w agłońskim kościele" (po łatgalsku: "Jaunova Svātā Aglyunas Bazneicā"), która została zatwierdzona i wydrukowana 27 września 1835 roku w Wilnie (wg innych źródeł - w Nieświeżu). Stała się ona i jest nadal zdecydowanie najpopularniejszą pieśnią religijną w Łatgalii, niejako hymnem agłońskiego sanktuarium. A. Sevels podaje natomiast, że pieśń została napisana w 1835 roku w języku polskim przez nieznanego autora. Natomiast ojciec Juszkiewicz przetłumaczył ją na łotewski i 13 IX 1837 roku w Nieświeżu wydał ją w obu językach w małej broszurce z obrazem Matki Bożej Agłońskiej. Stąd, jak pisze A. Sevels, ojca Andrzeja Juszkiewicza niektórzy uważają za autora tej pieśni. Jednak pieśń zaczynająca się od słów „Panno Święta w agłońskim kościele” jest już tłumaczeniem z łotewskiego, czy łatgalskiego. Miałem kiedyś obrazek z tekstem prawdopodobnie oryginalnym i tam pieśń zaczyna się od słów „Dziewico Święta w agłońskim kościele”. Niestety obrazek zostawiłem gdzieś na Łotwie".
Kiedy wpisałem w wyszukiwarce tytuł tego hymnu, internet miał tylko jedno znalezienie, właśnie ten powyższy fragment.
Dlaczego to przypominam? Otóż, jutro jest uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W Agłonie (Aglona) jest główna Msza święta o godz. 12.00 (w Polsce jest wtedy godz. 11.00), a po niej Procesja Eucharystyczna po placu przed Bazyliką. W czasie Procesji śpiewany jest ten hymn.
Dzisiaj wieczorem po prostu siadłem i przetłumaczyłem tekst z powrotem na język polski. Jest to moje wolne tłumaczenie. Poniżej zamieszczam tekst w dwóch językach, łatgalskim i polskim, a także wstawiam link, gdzie jest zarówno tekst, jak i piękny śpiew w języku łatgalskim. Zapraszam do śpiewania "razem z linkiem". Może gdzieś w parafiach się spodoba?
https://www.youtube.com/watch?v=BnHZpaAXmEQ&t=390s
JAUNOVA SVĀTŌ Aglyunas bazneicā,
ar sovu spāku dori daudz mums prīcas:
ļaudis līcynoj, ka latvīšu molai
daudz žēlesteibu dōvōji bez gola.
Dziewico święta w agłońskim kościele,
Swym wstawiennictwem czynisz nam tak wiele:
Lud świadczy o tym, że w wybranym miejscu
Łask mnóstwo dajesz, kierujesz ku szczęściu.
Jī steidz pi Tevis ar stypru cereibu,
paleigu Tovu lyudz ar mīlesteibu,
Tu vysod syuti taidim žēlesteibu
un vysā dzeivē dori jūs laimeigus.
Śpieszy do Ciebie z nadzieją mocną
Lud, co z miłością modli się radosną.
Ty jemu zsyłasz łask i darów krocie
I w trudnym życiu Matczynych pociech
Slimeibā gryutā kas ir paguldynōts,
cereibas tykums kam ir nūvōjynōts,
tad Tu jū paceļ, nōvi aizdzen tōli
un sovu Dālu dōvynoj par brōli.
W chorobie ciężkiej, co człowieka łamie,
Gdy brak nadziei, kiedy wierny słabnie,
Ty go podnosisz, od śmierci ratujesz,
Do Serca Syna miłego kierujesz.
Mōtes nas bārnus, lai Tu viņus sorgoj,
kad jī cīš sōpes, slimeibas un vōrgus.
Caur Tovas svātōs glōbšonas paleigu
jōs atrūn bārnus vasalus, prīceigus.
Matki tu niosą na rękach dzieci,
Byś Ty ich strzegła od grzechu zamieci.
Dzięki obronie Twej i Twojej pomocy
Życie dziecięce szczęśliwie się toczy.
Na vīns vīn sleikums dziļumā yudiņa,
kad Tevi sauce, beja glōbts nu viņa.
Kad gunī daga ļaužu mōjas, sādžas,
nūvērsi pūstu, mozynōji bādas.
Niejeden nawet, tonąc w głębinach,
Gdy Ciebie wzywa, pomoc otrzyma.
Gdy ogniem płonie czyjś dom ojczysty,
łagodzisz biedę, serce chronisz czystym.
Kad myus apjēme slimeibas un sārgas
cylvēki daudzi myra sovōs sātōs,
Tu, lobō Mōte, glōbi myus žēleigi,
caur Tovu spāku asom mes laimeigi.
Gdy nas dosięgnie słabość i choroba,
Wiemy, że możesz zawsze nas ratować.
Ty, dobra Matko, strzeż nas w każdej chwili!
Dzięki Twej łasce jesteśmy szczęśliwi.
Lai apspīsšona, vysaidas nalaimes
ir tōli prūm nu kristticeigū saimes.
Kad Tu, Jaunova, byusi mums žēleiga,
tad slavēs Tevi myusu sirds pr?ceiga.
Prześladowanie i każde nieszczęście
W wiernych Twych nigdy nie wejdzie obejście,
Gdyż Ty, Dziewico, jesteś nam łaskawą,
A serca nasze cieszą się Twą sławą.
Mameņa myusu, kreitam mes pret Tevi
pasorgoj, lyudzam, vysod sauc pi sevis.
Esi mums bruņas vysūs dzeives vōrgūs
un pasnēdz rūku myusim laikūs borgūs.
O, Matko nasza, do stóp Twych padamy,
O pomoc Twoją wszelką błagamy.
Bądź dla nas siłą w każdym życia trudzie
I podaj rękę, bądź przy swoim ludzie!
Ļaudis pi Tevis steidz ar pateiceibu
un Tovu gūdu teic ar mīlesteibu.
Ļaun, Dīva Mōte, Tevi slavēt, cīnēt,
jo vysod gribim Tevi korsti mīļōt.
Lud do Agłony śpieszy z wdzięcznością
I Tobie, Matko, hołd składa z miłością.
O, Boża Matko, Tyś nasza Królowa,
O, pozwól Ciebie zawsze miłować.
tagi: agłona kościół w agłonie dominikanie w agłonie "dziewico święta w agłońskim kościele" "jaunova svātō aglyunas bazneicā"
|
Trzy-Krainy |
| 14 sierpnia 2023 20:51 |
Komentarze:
|
|
Trzy-Krainy @Matka-Scypiona 15 sierpnia 2023 07:23 |
| 15 sierpnia 2023 07:08 |
Bóg zapłać.
|
agnieszka-slodkowska @Trzy-Krainy |
| 15 sierpnia 2023 08:05 |
Dziękuję. Plus.
|
Magazynier @Trzy-Krainy |
| 15 sierpnia 2023 08:44 |
Bardzo dobre tłumaczenie. Takoż i sam tekst. I co z tego, że Zagłoba sprzedał Inflanty, a raczej co z tego że Szwedzi oderwali Inflanty od Rzeczypospolitej, skoro tam Ewangelię dalej głosili polscy Dominikanie. Cześć ich pamięci! Chwała O. Juśkiewiczowi! Nade wszystko chwała Panu!
|
|
Trzy-Krainy @agnieszka-slodkowska 15 sierpnia 2023 10:05 |
| 15 sierpnia 2023 09:37 |
Bóg zapłać.
|
|
Trzy-Krainy @Magazynier 15 sierpnia 2023 10:44 |
| 15 sierpnia 2023 09:54 |
Bóg zapłać. Szwedzi oderwali, tak z grubsza, połowę Inflant (obecnie Estonia i ta część Łotwy, co nazywa się Vidzeme (czyt.: wid-zeme [vidus - środek, zeme - ziemia]). Stąd tamto nazywało się Inflanty Szwedzkie, a nasze - Inflanty Polskie. Natomiast na południe od Dźwiny - Saemigalia (Zemgale) i Kurlandia (Kurzeme). Dominikanie skupiali się głównie w Inflantach Polskich. Początek ich obecności przypada na końcówkę sąsiednich Inflant Szwedzkich - nazwa została, ale stały się moskiewskie. Więcej o ich działalności i sprawach związanych - w tekście, do którego odnośnik dałem na początku dzisiejszej notki. Wieki wcześniej (XIII i XIV w.) polscy dominikanie ewangelizowali i katechizowali Prusy podbite przez krzyżaków, bo ich umiejętność wyrecytowania "Ojcze nasz" to było zbyt mało na działalność misyjną.
|
stanislaw-orda @Trzy-Krainy |
| 15 sierpnia 2023 14:23 |
miałbym propozycję do jedynego fragmentu:
"Gdy ogniem płonie dom czyjś ojczysty,
Ty zmniejszasz biedę, serce strzeżesz czystym"
Nie wiem czy lepszą, ale np. tak"
Gdy ogniem płonie czyjś dom ojczysty,
łagodzisz biedę, serce chronisz czystym
|
|
Trzy-Krainy @stanislaw-orda 15 sierpnia 2023 16:23 |
| 15 sierpnia 2023 18:26 |
Bóg zapłać. To już lepsze, szczególnie z tym "zmniejszasz", gdzie chyba automatycznie szedłem za łatgalskim "mozynōji", co właśnie to oznacza. Tak samo kolejność wyrazów w zdaniu. Szybko to tłumaczenie powstawało.
|
|
stanislaw-orda @Trzy-Krainy 15 sierpnia 2023 20:26 |
| 15 sierpnia 2023 18:51 |
Tylko w tym jednym miejscu trochę mi zazgrzytało .
Reszta jest tip-top.
Moje gratulacje.
|
|
Paris @Trzy-Krainy |
| 15 sierpnia 2023 19:22 |
Piekny spiew...
... i piekne tlumaczenie !!!
Fajnie by bylo jakby - choc w czesci parafii polskich - podchwycono te piesn do spiewania,
|
|
Trzy-Krainy @Trzy-Krainy |
| 15 sierpnia 2023 19:38 |
Bóg zapłać.
https://foursquare.com/v/aglonas-bazilika/4e047b36483b6f89f47de56d/photos
Kościół jako przykład polskiego baroku:
Plac przygotowany wielkim nakładem sił w 1993 roku przed pielgrzymką św. Jana Pawła II. Dobudowano także pomieszczenia za prezbiterium, a także katakumby przerobiono na kryptę, czyli dolny kościół:
|
|
Trzy-Krainy @Paris 15 sierpnia 2023 21:22 |
| 15 sierpnia 2023 19:41 |
Bóg zapłać. Pieśń jest podniosła, majestatyczna w melodii, choć w słowach prosta. W sam raz na procesję - wszystkie zwrotki; albo część - na święta maryjne.
|
|
Paris @Trzy-Krainy 15 sierpnia 2023 21:41 |
| 15 sierpnia 2023 19:54 |
Dokladnie tak !!!
|
MarekBielany @Trzy-Krainy |
| 15 sierpnia 2023 19:55 |
Na zachód od Kielc też dziś śpiewali:
Witaj nam m...ska.
Wieś nie przypomina wsi.
|
|
Trzy-Krainy @MarekBielany 15 sierpnia 2023 21:55 |
| 15 sierpnia 2023 20:27 |
Bóg zapłać. A jak ta pieśń leciała?
|
Globalny @Trzy-Krainy |
| 16 sierpnia 2023 16:29 |
Szacunek, widać talent i serce do odkrywania w skarbcu Kościoła rzeczy starych, a jakże świeżych. O Maryi nigdy dość!
|
|
MarekBielany @Trzy-Krainy 15 sierpnia 2023 22:27 |
| 16 sierpnia 2023 16:45 |
Spiszę.
Podobny do tego łotewskiego.
Dawniej to na pierwszej mszy obraz w ołtarzu był opuszczany. Podczas ostatniej był podnoszony.
To nowy kościół w starym miejscu. Chyba jestem rówieśnikiem.
Ma to, co zawsze mnie ciekawiło. Ołtarze boczne.
|
|
Trzy-Krainy @Globalny 16 sierpnia 2023 18:29 |
| 16 sierpnia 2023 20:35 |
Bóg zapłać Księdzu za ewangeliczny komentarz. Swoje wcześniejsze teksty o Inflantach Polskich kreśliłem też i tak, by ktoś, kto zechciałby, mógł tamte kościoły i okolice odwiedzić, jakąś pielgrzymkę sobie zorganizować.
|
|
Trzy-Krainy @MarekBielany 16 sierpnia 2023 18:45 |
| 16 sierpnia 2023 20:39 |
Bóg zapłać, może się jeszcze okazać, że to ta sama pieśń. Chociaż... nie mam żadnych informacji, by była znana gdzie indziej, co nie znaczy, że nie jest gdzieś dotąd znana i śpiewana, może i w oryginale. To by było piękne odkrycie.
|
|
MarekBielany @Trzy-Krainy 16 sierpnia 2023 22:39 |
| 17 sierpnia 2023 19:26 |
Żadne odkrycie.
Spiszę.
Święta 15 Sierpnia - doroczne - przebiła peregrynacja Obrazu Matki z Jasnej Góry.
|
jan-niezbendny @Trzy-Krainy |
| 12 sierpnia 2026 17:07 |
Wywołane dzisiejszą notką.
Plus za poetycki przekład. Dosłowne tłumaczenie z artykułu Andrisa Ševelsa pewnie ma sens jako podstawa analizy teologicznej, ale zaśpiewać się tego nie da. ;)
Jeśli wersja o. Juszkiewicza zaczyna się od słów „Panno Święta w agłońskim kościele”, a ta z obrazka pozostawionego na Łotwie (domniemany polski oryginał) "Dziewico Święta w agłońskim kościele", to czym może być ta poniżej? Archaiczny język wskazuje, że musi być duzo starsza od pozostałych, prawie na pewno XVIII-wieczna.
Najświętsza Panno! w Agłońskim Kościele,
Jaśniejesz chwałą, darem łask Twych wiele.
Świadczy Iud cały Inflandskiej krainy,
Ile doznaje Łask z Twojej przyczyny.
Czy kto w sumieniu zabłąkanie czuje.
Czy o zbawieniu swojem desperuje?
Gdy na Twe wejrzy miłosierne oczy
Wnet rozpacz duszy we łzach się roztoczy.
|
|
Trzy-Krainy @jan-niezbendny 12 sierpnia 2026 17:07 |
| 12 sierpnia 2026 20:10 |
Bóg zapłać za ubogacenie odkryciem tej wersji, być może oryginału. Moje tłumaczenie jest świeżutkie, ledwie parę lat. Lecz i ten oryginał należałoby i tak uwspółcześnić, co chyba jest jasne, tak, by zachowując oryginał, śpiewać wersję współczesną.
|
|
jan-niezbendny @Trzy-Krainy |
| 13 sierpnia 2026 07:56 |
Ja dziękuję za ciekawe notki o nieznanym mi wcześniej sanktuarium i kulcie NMP z nim związanym. Pełny tekst wersji zaczynającej się od słów znajduje się w Księdze pamiątkowej Maryańskiej ku czci pięćdziesięciolecia ogłoszenia Dogmatu o Niepokalanem Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. T. 2 ; cz. 2, Lwów 1905. Tu bezpośredni link do PDF. Jeśli nie otworzy się od razu na właściwej stronie, to trzeba przewinąć do str. 300 (297-298 wg paginacji).
Ciekawe tam są odniesienia do faktów historycznych, chociaż bliżej nie określonych czasowo: jakiegoś wielkiego pożaru i moru. Pewnie w momencie powstawania utworu były one wciąż jeszcze żywe w zbiorowej pamięci. I ta strofa o matkach przynoszących przed obraz 'obumarłę dzieci". Jako żywo przypomina to Mickiewicza: "Gdy od płaczącej matki pod Twoją opiekę ofiarowany martwą podniosłem powiekę...".
|
|
Trzy-Krainy @jan-niezbendny 13 sierpnia 2026 07:56 |
| 13 sierpnia 2026 13:55 |
Bóg zapłać za bogaty w treść komentarz i za pdf książki. Otworzyło się dobrze. Pole do dalszych poszukiwań.